Archeolodzy odkryli 200-letnią destylarnię whisky. Prawdziwy biały kruk!

• Na terenie Ben Lawers National Nature Reserve odnaleziono kamienną chatę typu "bothy".
• Wewnątrz znajdował się niezwykle rzadki fragment miedzianego elementu aparatury destylacyjnej.
• Odkrycie wpisuje się w badania, dokumentujące historię nielegalnej destylacji.

W malowniczym zakątku szkockich Highlands, na terenie Ben Lawers National Nature Reserve, archeolodzy natrafili na coś, co brzmi intrygująco, choć w zasadzie całkowicie naturalnie, jeśli chodzi o tę część globu - ukrytą destylarnię whisky sprzed ponad 200 lat. I to nie byle jaką. Mówimy o nielegalnym procederze, który przez dekady skutecznie wymykał się władzom.

Rozwiąż quiz. Jesteś mistrzem, jeśli zgarniesz 100 proc. punktów! Dalszą część artykułu znajdziesz pod quizem...

Na miejscu odkryto pozostałości niewielkiej kamiennej chatki, tzw. "bothy", gdzie produkowano nielegalny alkohol. Co więcej, badacze natknęli się na fragment miedzianego urządzenia destylacyjnego - prawdziwy biały kruk w świecie archeologii whisky. "To wspaniały przykład tego, jak archeologia może opowiedzieć poruszającą historię, która w przeciwnym razie zostałaby zapomniana" - komentują eksperci.

Nielegalna whisky. Oni doskonale wiedzieli, co robią

Najbardziej smakowity detal? To nie była byle jak ukryta kryjówka. Lokalizację nielegalnej destylarni whisky wybrano tak sprytnie, że z jednej strony zasłaniał je zakręt potoku Lawers Burn, a z drugiej - stromy, górski teren. W praktyce oznaczało to, że stróżowie prawa mogli przejść bardzo blisko i niczego nie zauważyć. Sam National Trust for Scotland podkreśla, że w tym rejonie znanych jest pięć takich ukrytych "bothies", ale właśnie tu po raz pierwszy udało się wydobyć fragment samego sprzętu do destylacji.

Choć dziś whisky kojarzy się z elegancją i luksusem, jej historia ma zdecydowanie bardziej buntowniczy charakter. Wszystko zaczęło się od przepisów podatkowych końca XVIII wieku, które skutecznie utrudniły życie lokalnym producentom. Wprowadzenie restrykcyjnych regulacji sprawiło, że wielu z nich zeszło do podziemia. Dosłownie. Zamiast płacić podatki, przenosili produkcję w (bardzo) odludne miejsca. Twórcy whisky wybierali miejsca z chirurgiczną precyzją - ukryte w dolinach, przy strumieniach, osłonięte naturalnymi zakrętami terenu, by nie zdradził ich ani dym, ani zapach.

Branżowa organizacja Scotch Whisky Association przypomina, że dopiero ustawa z 1823 roku zalegalizowała destylację po wykupieniu licencji, co stopniowo wyhamowało przemyt i podziemny handel. "Ludzie, którzy tu destylowali, wiedzieli, co robią i możliwe, że alembiku nigdy nie przejęły władze" - komentują eksperci.

Redakcja poleca

Astronauci dostrzegli "iskierki światła" na Księżycu. Naukowcy w szoku

Detektory nie przestawały piszczeć. Archeolodzy odkryli największy skarb wikingów w historii

Walka na czas i spryt

Derek Alexander, szef archeologii w National Trust for Scotland, ocenił, że takie odkrycia świetnie pokazują historię "walki na spryt" między przemytnikami a państwem. Odnaleziony fragment miedzianego łączenia, nazywany w języku gaelickim "An Gearradan" - był niezwykle cenny. Fakt, że został porzucony, sugeruje, że destylatorzy whisky musieli działać w pośpiechu, najpewniej uciekając przed urzędnikami podatkowymi. To właśnie ten drobiazg sprawia, że znalezisko jest tak rzadkie i tak cenne dla historyków.

Dzisiejsze odkrycie to część większego projektu, badającego nielegalną produkcję whisky w Szkocji. Do tej pory zidentyfikowano już dziesiątki podobnych miejsc, ale tak dobrze zachowane znaleziska należą do rzadkości. Całe badania prowadzone są w ramach projektu Pioneering Spirit, uruchomionego w 2020 roku przez National Trust for Scotland we współpracy z The Glenlivet.

To odkrycie pokazuje jedno - nawet najbardziej luksusowe trunki mają swoje "buntownicze" korzenie. A za elegancką butelką whisky może kryć się historia pełna napięcia, sprytu i ucieczek w ostatniej chwili. Kto wie, może szkockie wzgórza jeszcze nieraz zaskoczą opowieściami, które przez dziesięciolecia dosłownie leżały pod ziemią?

Źródło: RockRadio.pl, bbc.com